Συμβουλές καταπολέμησης του άγχους των Πανελλαδικών εξετάσεων

Ήρεμα και καλή επιτυχία παιδιά!!!

 Λιγότερο άγχος, κυρίως από αυτό που συνηθίζουν να μεταφέρουν οι γονείς στους μαθητές και καλύτερη διατροφή, είναι τα βασικά στοιχεία που  έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στις επιδόσεις των μαθητών οι οποίοι καλούνται από αύριο να εξεταστούν για την είσοδό τους στα ΑΕΙ και ΤΕΙ αλλά και τα
υπόλοιπα παιδιά που γράφουν στις προαγωγικές Γυμνασίου και Λυκείου. Εν μέσω προεκλογικής περιόδου γιατροί και ψυχολόγοι συμβουλεύουν τους γονείς να μην «πιέζουν» και να μην «φορτώνουν» τους μαθητές, αλλά να τους παρέχουν «διακριτική στήριξη», σωστή διατροφή και να φροντίζουν τα παιδιά τους να μην ξενυχτούν πάνω στα βιβλία.     

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το άγχος που βιώνουν οι μαθητές δεν αφορά μόνο στην διαδικασία των εξετάσεων αλλά και στην επόμενη μέρα. Πρόκειται για την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου στη ζωή του παιδιού, και καθετί καινούριο και άγνωστο προκαλεί αγωνία. Ας μην το επιβαρύνουν και οι γονείς μεταφέροντας το δικό τους άγχος για επιτυχία, διότι αυτό είναι καταστροφικό», λέει η ψυχολόγος Ρεγγίνα Γιαννακοπούλου. Προσθέτει δε ότι αυτό που χρειάζονται τα παιδιά είναι ηρεμία και καλή διατροφή.  

Ειδικότερα, αναλύοντας το πεδίο των εξετάσεων και το πώς πρέπει να λειτουργούν παιδιά και γονείς, η κυρία Γιαννακοπούλου αναφέρει:   

«Λίγες ημέρες μας χωρίζουν από την έναρξη των Πανελλαδικών εξετάσεων και το άγχος, τόσο των μαθητών όσο και των γονιών, είναι στο ζενίθ. Είναι η στιγμή που κατά κάποιο τρόπο κρίνεται το μέλλον των παιδιών. Πόσο εύκολο όμως είναι για ένα νέο άνθρωπο, μόλις 18 ετών, να αποφασίσει ποια είναι η πορεία που θα ακολουθήσει για την υπόλοιπη ζωή του; Με την ολοκλήρωση των μαθητικών χρόνων κλείνει μια πόρτα οριστικά, και ο νέος πρέπει να αποφασίσει ποια θα είναι η επόμενη πόρτα που θα ανοίξει. Οι επιλογές πολλές, αλλά ποια είναι η πιο κατάλληλη;

Τι είναι αυτό που προκαλεί το άγχος;  

Οι μαθητές, όταν μπαίνουν στην διαδικασία των εξετάσεων, βιώνουν συχνά έντονο άγχος και οι λόγοι είναι πολλαπλοί. Υπάρχει συχνά η συσχέτιση των εξετάσεων με την προσωπική αξία του ατόμου. Με άλλα λόγια, η ενδεχόμενη αποτυχία στις εξετάσεις αυτόματα μεταφράζεται σε «αναξιότητα» του ατόμου ολιστικά.

Πολλές φορές επικρατεί η άποψη ότι οι Πανεπιστημιακές σπουδές είναι η μόνη επιλογή που έχει ένας νέος που τελειώνει το σχολείο. Θα πρέπει όμως να ελέγξουμε και τι πραγματικά θέλει ο κάθε μαθητής και ποιοι είναι οι δικοί του στόχοι και όνειρα για το μέλλον. Κάποιες φορές παρατηρείται ότι οι προσδοκίες των γονιών επιβαρύνουν με μεγαλύτερη αγωνία τα παιδιά, προκειμένου να είναι αποδοτικά στις εξετάσεις. Ενδεχομένως να υπάρχει και ο φόβος των παιδιών ότι σε περίπτωση αποτυχίας θα είναι μεγάλη η απογοήτευση των γονιών. Παράλληλα βλέπουμε συχνά να υπάρχει και ανταγωνισμός με τους υπόλοιπους συμμαθητές, καθώς σε περίπτωση αποτυχίας μοιραία θα υπάρξει και σύγκριση με κάποιον άλλο μαθητή που έγραψε καλύτερα στις εξετάσεις.  Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το άγχος που βιώνουν οι μαθητές δεν αφορά μόνο στην διαδικασία των εξετάσεων αλλά και στην επόμενη μέρα. Πρόκειται για την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου στη ζωή του παιδιού, και καθετί καινούριο και άγνωστο προκαλεί αγωνία. Η αγωνία αυτή μπορεί να αφορά τόσο στην φοιτητική ζωή όσο και στην επαγγελματική στη συνέχεια.

Πώς θα αναγνωρίσουμε το μη δημιουργικό άγχος;

Συχνά ακούμε να γίνεται λόγος για δημιουργικό και μη δημιουργικό άγχος. Δημιουργικό είναι το άγχος που μας κινητοποιεί, που μας βάζει στη διαδικασία να θέσουμε στόχους και να προσπαθήσουμε να τους υλοποιήσουμε. Ωστόσο, υπάρχει και το μη δημιουργικό άγχος, το οποίο έχει τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Τα συμπτώματα που παρατηρούνται, όταν υπάρχει πολύ έντονο άγχος, είναι τα εξής :

·         Μείωση της επίδοσης: Δυσκολία συγκέντρωσης, διανοητικό μπλοκάρισμα, δυσκολία οργάνωσης των πληροφοριών

·         Ψυχοσωματικά συμπτώματα: πονοκέφαλοι, κοιλόπονοι, ταχυκαρδία, εφίδρωση, συχνοουρία, τρέμουλο, ναυτία, μυϊκή υπερένταση

·         Διανοητικά: Αρνητικές σκέψεις, μείωση αυτοπεποίθησης

·         Ευσυγκινησία, ευερεθιστότητα, άσχημος ύπνος

Το υπερβολικό διάβασμα δεν προσφέρει αλλά κοιμίζει.

Πώς θα υποστηρίξουμε τα παιδιά μας;

Τις ημέρες πριν τις εξετάσεις είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη ότι η απαραίτητη ύλη έχει καλυφθεί, επομένως δεν αναμένουμε από τα παιδιά να μάθουν κάτι καινούριο. Πολλές φορές τα παιδιά μπορεί να εκφράσουν την ανησυχία τους, λέγοντας ότι δεν θυμούνται τίποτα ή ότι έπρεπε να έχουν διαβάσει περισσότερο. Η κριτική των γονιών σε αυτό το σημείο δεν θα ήταν καθόλου βοηθητική. Είναι καλό να τα ενθαρρύνουμε και να αναγνωρίσουμε την προσπάθεια που έχουν κάνει ως τώρα. Συχνά βοηθά να δείξουμε κατανόηση στα συναισθήματα και τις ανησυχίες τους, και να τα καθησυχάσουμε λέγοντας ότι αυτές οι αντιδράσεις είναι απόλυτα φυσιολογικές σε αυτή τη φάση της ζωής τους. Ακόμα, πολλές φορές είναι βοηθητικό να καθησυχάζουν οι γονείς τα παιδιά λέγοντας ότι ακόμα κι αν δεν περάσουν στην σχολή που επιθυμούν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Επίσης, εάν το παιδί εκφράσει την ανάγκη να κάνει κάτι διαφορετικό, όπως για παράδειγμα μια βόλτα με φίλους, θα ήταν καλό να έχει μια τέτοια δυνατότητα, καθώς θα το βοηθήσει να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του και να «καθαρίσει» το μυαλό. Τέλος, είναι σημαντικό να δίνουμε στο παιδί μας θετική ενέργεια και να προσπαθήσουμε να το βοηθήσουμε να αποβάλει την πεποίθηση της αποτυχίας, καθώς αυτή μπορεί να λειτουργήσει σαν «αυτοεκπληρούμενη προφητεία», δηλαδή να πιστέψει το παιδί τόσο έντονα ότι δεν θα τα καταφέρει, ώστε στο τέλος να «πείσει» κατά κάποιο τρόπο τον εαυτό του ότι δεν θα έχει κανένα καλό αποτέλεσμα. Αυτό μπορεί να κατακλείσει τη σκέψη του σε τέτοιο βαθμό, που τελικά να γίνει πραγματικότητα.

Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό από την πλευρά των γονιών να υπάρχει υποστήριξη και ενθάρρυνση των παιδιών, ανεξάρτητα από τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών εξετάσεων. Και να μην ξεχνάμε ότι πάντοτε υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις.